Skarb z Zagorzyna – niezwykłe odkrycie pod Kaliszem

Sam skarb odnaleziony został przypadkiem podczas prac polowych przez mieszkańców podkaliskiej wsi Zagórzyn, na przełomie 1926 i 1927 roku. Według różnych relacji składał się z ponad 20 kilogramów srebrnych denarów rzymskich z I i II wieku oraz od 6 do 8 kilogramów złotych rzymskich solidów z III i IV wieku, złotych rzymskich medalionów, germańskich brakteatów i innych przedmiotów również wykonanych ze złota.

Kiedy i dlaczego ukryto skarb z Zagorzyna?

Przyjmuje się, że skarb zdeponowali między V a VI wiekiem przedstawiciele elit wywodzących się z lokalnych plemion germańskich, jednak okoliczności i intencje ukrycia gromadzonych przez kilka pokoleń kosztowności pozostają nieznane.

Niestety, jak podsumował to później badający sprawę skarbu państwowy konserwator zabytków Roman Jakimowicz: …ciemnota włościan i chciwość handlarzy wraz z niedołęstwem władz powiatowych sprawiły, że jeden z najcenniejszych zabytków uległ zniszczeniu prawie doszczętnie….

Co stało się ze skarbem z Zagorzyna?

Ostatecznie w Polsce pozostała jedynie część srebrnych denarów, kilka złotych solidów i srebrna klamra pasa, znajdująca się w zbiorach Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej. Najcenniejsze złote rzymskie medaliony i złote germańskie brakteaty zostały rozproszone i obecnie znajdują się w Berlinie, Kolonii, Stuttgarcie i Nowym Jorku, bez perspektywy powrotu do Polski. W związku z tym podjęliśmy decyzję o próbie rekonstrukcji części skarbu, by w formie najwyższej klasy replik móc zaprezentować wyjątkowy charakter tego odkrycia.

„Złoto Barbarzyńców” – historia skarbu na wystawie

Wystawa „Złoto Barbarzyńców” ma na celu nie tylko przybliżenie historii jednego z najważniejszych w skali świata depozytów Okresu Wędrówek Ludów, ale również zwrócenie uwagi odbiorców na ponadczasowe znaczenie lokalnego dziedzictwa oraz konsekwencje jego utraty na skutek nieodpowiedzialnych działań na szczeblu lokalnym, jak i państwowym.
Współczesnemu spojrzeniu z perspektywy odwiedzających wystawę gości pozostawimy do rozpoznania kwestię tożsamości tytułowych barbarzyńców.

Michał Antoniak
kurator wystawy

Zapraszamy na wernisaż wystawy 22.10.2026 o 17:00 w siedzibie głównej Muzeum przy ul. Kościuszki 12 w Kaliszu. Wystawa będzie udostępniona dla zwiedzających od 22.10.2026 do 31.03.2027 r.

Dofinansowano ze środków Samorządu Województwa Wielkopolskiego.

Patroni medialni